Locatietype: Gebouwen & monumenten

Het Woudagemaal is gebouwd in de nadagen van het stoomtijdperk. In de 19e en eerste helft van de 20e eeuw stonden ’s winters grote delen van Fryslân onder water. Om wateroverlast in Fryslân tegen te gaan, is in 1913 besloten een stoomgemaal bij Lemmer te bouwen.

Het Woudagemaal werd in 1920 geopend door Koningin Wilhelmina en heeft als grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld nog steeds een praktische functie in de Friese waterhuishouding.

Bezoek het grootste nog functionerende stoomgemaal ter wereld

Het grootste stoomgemaal ter wereld maakt indruk. In de enorme machinehal staan vier stoommachines met daaraan gekoppeld vier machtige vliegwielen, die nog steeds operationeel zijn. De stoommachines en vliegwielen drijven acht ronde centrifugaalpompen (ook wel Jaffapompen genoemd) aan die per dag ongeveer 6 miljoen m³ water verplaatsen.

Het gemaal wordt nog steeds ingezet om het waterpeil in de Friese wateren te verlagen. Om de ketels te vullen met water, de zware stookolie voor te verwarmen en de acht pompen één voor één op te starten, is een ploeg van minimaal elf mensen nodig. Na zes uur opstarten en opwarmen draait de bijna 100 jaar oude machine op volle toeren. En dat is een fantastisch gezicht.

In het dorp Wedde (provincie Groningen NL) staat het “Huis te Wedde”. (Wedderburcht)
De naam dateert uit een tijdperk waarin plaggenhutten regel waren en met een stenen huis (ook wel steenhuis, steinhaus of stins genoemd) meestal een versterking werd bedoeld. In de volksmond heet het ook wel “de Burcht”.

De ontwikkeling van het dorp Wedde is sterk bepaald door aanwezigheid van de in de 14e eeuw gebouwde borg. De borgbewoners hadden grote invloed op bestuur en rechtspraak van Westerwolde. Dit leidde bij de bevolking uit de omgeving nogal eens tot spanningen. Westerwolders vermoordden twee leden van het geslacht Addinga. In de 16e eeuw werden heksenprocessen gevoerd op de borg. Hierbij werden 19 vrouwen veroordeeld en als heks verbrand. Door de strategische ligging aan de weg Groningen-Duitsland raakte de borg vaak betrokken bij krijgshandelingen.

Maar landelijk het meest bekend is ‘de Burcht’- zoals het in de volksmond wordt genoemd – van het begin van de Tachtigjarige Oorlog, toen in 1568 graaf Lodewijk van Nassau, broer van Willem van Oranje, vanuit Wedde met zijn soldaten optrok om de Spanjaarden te bevechten bij Heiligerlee. Als laatste ‘bewoners’ zetelden het Waterschap Westerwolde en de Streekraad Oost-Groningen in het gebouw. Voor de Weddenaren is ‘de Burcht’ een begrip.